संसारकै सबभन्दा ठुलो महादेशको रूपमा प्रसिद्ध एसिया महादेश पृथ्वीको उत्तरी तथा पूर्वी गोलार्धमा अवस्थित छ। यो पश्चिममा युरोपसँग जोडिएको छ। एसिया र युरोपलाई संयुक्त रूपमा युरेशिया भनिन्छ। एसियालाई भूमध्य सागर, कालो सागर, आर्कटिक महासागर, प्रशान्त महासागर र हिन्द महासागरले घेरेका छन् र युरोपसँग ककेसस पर्वत र उराल पर्वतले छुट्याएका छन्।

एसिया विश्वकै सबै भन्दा ठूलो महाद्वीप हो। विश्वको कुल भूभागको लगभग ३/१०औँ भाग अथवा ३०% एसियामा छ, र यस महाद्वीपको जनसङ्ख्या अन्य सबै महाद्वीपहरूको संयुक्त जनसङ्ख्या भन्दा धेरै छ, लगभग ३/५औँ भाग अथवा ६०%। उत्तरमा बरफले भरिएको आर्कटिक देखि दक्षिणमा ऊष्ण भूमध्य रेखासम्म यो महाद्वीप लगभग १०,००० किमी क्षेत्रमा फैलिएको छ र केही विशाल खाली मरुभूमि, विश्वको सबै भन्दा अग्ला पर्वतहरू र केही सबै भन्दा लामो नदिहरूलाई पनि समेटेको छ।

परिचय

•  क्षेत्रफल ४,३९,९९,००० वर्ग कि.मि,
•  स्थलीय भागको २९.८ प्रतिशत भूभाग,
•  जनसङ्ख्या ६० प्रतिशत,

चार दिशा

•  पूर्वमा प्रशान्त महासागर,
• पश्चिममा युरोप महादेश,
•  उत्तरमा सुमेरु महासागर,
•  दक्षिणमा हिन्द महासागर,

अवस्थिति

•  १० डिग्री दक्षिणी अक्षांशदेखि ७८ डिग्री उत्तरी अक्षांशसम्म,
•  २५ डिग्री पूर्वी देशान्तरदेखि १७० डिग्री पश्चिम देशान्तर सम्म,
•  पूर्व पश्चिम लम्बाइ ९६०० कि.मि.
•  उत्तर दक्षिण चौडाइ ८६०० कि. मि.

प्रमुख विशेषताहरू

• जनसङ्ख्या र भूगोलको आधारमा सबैभन्दा ठुलो महादेश,
•  विषमताको महादेश,– Land Of extremes
•  विविधताको महादेश,
•  भौर्गभिक रूपमा कान्छो महादेश,
•  Home Of man का नामले चिनिने महादेश,
•  भौर्गभिक रूपमा पाँच भागमा विभाजन गरिएको महादेश,
•  अधिकांश भाग उत्तरी गोलद्र्धमा रहेको,
•  तीन तीर महासागर र एकातिर जमीनले घेरिएको महादेश,
•  विश्वमा अद्वितीय विशेषताहरू भएको महादेश,

विविध जानकारी

•  एसिया र उत्तर अमेरिकाको सीमानामा रहेको सागर–बोरिङ सागर,
•  एसिया र अफ्रिका महादेशको सीमानामा रहेको सागरः–लाल सागर,
•  एसिया महादेशको सबैभन्दा लामो नदी–चीनको यान्जे नदी,(याङसिक्याङ)
•  एसिया महादेशको भूपरिवेष्टित मुलुकहरूको सङ्ख्या–१२ वटा,
•  एसिया महादेशमा पर्ने राष्ट्र सङ्ख्या–४८,
•  एशियमा पर्ने भूपरिवेष्टित राष्ट्र–१२ सुत्रः–आउ नेता काकी अमला भुतुअ
  (आर्मेनिया, उज्वेकस्तान,नेपाल, ताजकिस्तान, काजाकस्तान, किर्गिस्तान, अफगानिस्तान, मङ्गोलिया, लाओस,भुटान, तुर्कमेनिस्तान, अजरबैजान)
•  एसिया महादेशको सबैभन्दा ठुलो राष्ट्र चीन(९५,९६,९६१ वर्ग कि.मि.) र सानो राष्ट्र मालदिभ्स(२९८ वर्ग कि.मि.)
•  एसियाको ठुलो भूपरिवेष्टित राष्ट्रः–कजाकस्तान, राजधानीः–अस्टना (२७,१७,३०० वर्ग कि.मि.) र सानो राष्ट्र अर्मेनिया, राजधानीः–यरेभान,
•  दोस्रो ठुलो राष्ट्रः–मङ्गोलिया, क्षेत्रफल १५,६५,००० वर्ग कि.मि.,
•  विश्वको सबैभन्दा बढी पानी पर्ने ठाउँः–मसिनराम, चेरापुञ्जी भारत, ११,४०५ मि.मि. सरदर वार्षिक वर्षा
•  विश्वको सबैभन्दा कम पानी पर्ने ठाउँः–थार मरुभुमी(भारत) र गोवी मरुभुमी (चिन)

एसिया महादेशको

•  अग्लो भाग सगरमाथा (८८४८ मि. नेपाल)
•  होचो भुभाग मृतसागर, इजरायल, ३९२ मि.,
•  मृतसागर–मृतसागरमा मानिस डुब्दैनन्,
•  मृतसागर नुनिलो पानीको ताल,
•  जोर्डन नदीको उद्गमस्थल,
•  माछा नपाइने नदी जोर्डन नदी,
•  छायाँ नदेखिने नदी जोर्डन नदी ।
•  एसिया महादेशका २ महत्त्वपूर्ण आर्थिक केन्द्रहरुः–सिंगापुर र हङ्गकङ्ग,
•  ‘संसारको छानो’–Roof Of The world का उपनामले चिनिने विश्वको सबैभन्दा अग्लो पठारः–पामिर पठार (तिब्बतको पठार),उचाइ–लगभग ५०००मि.,
• एसिया महादेशको चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतमा पर्ने विश्वकै सबैभन्दा अग्लो र फराकिलो पठार, पामिरको पठारको क्षेत्रफलः–२ लाख वर्ग कि.मि.,
•  संसारको उच्च समस्थलीः–संसारको छाना
•  संसारको सबैभन्दा ठुलो ताल :–क्यास्पियन ताल, १,४३,२४४ वर्ग कि.मि.,
• क्यास्पियन तालः–इरान र रसियाको बिचमा पर्ने,
•  विश्वको सबैभन्दा उचाइमा रहेको तालः–तिलिचो ताल, ४९१९ मिटर, नेपाल(मनाङ जिल्ला),
•  विश्वको सबैभन्दा गहिरो ताल :–वैकाल ताल, १९४० मिटर,१६३७ मि.( क्षेत्रफलः–३१,४९२ वर्ग कि.मी.)
•  एशियाको निलो मुटुः–वैकाल ताल,
•  विश्वको सबैभन्दा ठुलो प्रायद्वीप :–अरब प्रायद्वीप, ३२ लाख ५० हजार वर्ग कि.मि.,
•  विश्वको सबैभन्दा बढी वर्षा हुने ठाउँः–भारतको चेरापुन्जीमा पर्ने मासिनराम क्षेत्र,
•  एशियामा फैलिएको घाँसे मैदानः–स्टेप्स,
•  एसिया र रुसमा फैलिएका देशः–रुस र टर्की,
•  एसिया र युरोपलाई जोड्ने पर्वतः–यूराल र ककेसस पर्वत,
•  एसिया र युरोपको संयुक्त नामः–युरेशिया
•  विश्वको सबैभन्दा गहिरो गल्छीः–म्याग्दीको दाना भन्ने ठाउँमा कालिगण्डकी नदिले बनाको गल्छी,
•  विश्वको बढी जनसङ्ख्या भएको देशः–एशियाली देश चिन, दोस्रोः–भारत,
•  एसियामा सबैभन्दा बढी भाषा बोलिने देशः–भारत, ८०० भन्दा बढी,इन्डोनेशियाः–६००, नेपालः–१२३, फिलिपीन्सः–१००
•  भाषाको चिडीयाखानाः–भारत,
•  एसियाको लामो हिमनदीः–सियाचेन,भारत र पाकिस्तानको बिचमा पर्ने ।
•  एशियाको ठुलो नदीः–याङसिक्याङ, ५७९७ कि.मि चिन–चाइना सी मा खस्ने,
•  हिन्द महासागरको मोतीः–श्रीलङ्का,
•  भियतनामको पुरानो नामः–चम्पा,
•  एसिया महादेशका प्रमुख नदीहरुः–यान्जे, गङ्गा, ह्याङ्हो, मेकङ, अमुर,आर्टेइस, यल्लो रिभर, सिन्धु, टिग्रीस, ब्रह्मपुत्र
•  एसियाका महादेशका प्रमुख शहरहरुः–टोकियो, नयाँ दिल्ली, मुम्बई, ढाँका, बेइजिङ्, यंगुन, बैँकक, कोलम्बो, तासकन्द, हनोई ।
•  एसिया महादेशका प्रमुख तिन प्रायद्धिपहरुः–अरब प्रायद्धिप, दकनको प्रायद्धिप, इन्डाचिनको प्रायद्धिप ।
•  एशियाको अर्थः–पूर्व
•  सर्वप्रथम एसिया शब्द प्रयोग गर्नेः–युनानीहरु
•  चिन र जापानको विवादास्पद टापुः–दियायु र सिङ्काकु टापु
•  सबै धर्मको उद्गमस्थलः–एसिया महादेश
•  विश्वको सबैभन्दा गहिरो महासागरिय धसानः–मेरिया ट्रेन्च, फिलिपीन्स नजिक, प्रशान्त महासागर
•  पूर्व देखि पश्चीमः–आसियन, सार्क, ओपेक, इयु
•  शान्ति उपत्यका भारतको केरलामा पर्दछ,
•  विष्णुपदी नदीः–गङ्गा नदी, विष्णु पदबाट निस्केको
•  अरब राष्ट्रहरु मध्ये लेवनानमा सबैभन्दा बढी क्रिस्चियनहरू बस्दछन् ।
•  विश्वका राजधानी सहरमा सबैभन्दा व्यवस्थित शहरः–सिङ्गापुर
•  निषेधित शहरः–ल्हासा
•  Enjoy City –कलकत्ता
•  एसियाका प्रमुख पर्वतमालाहरुः–हिमालय, कुनलुन, तियनसानी, अल्टाई, तिब्बती पठान ।
•  एसिया महादेशको सक्रिय ज्वालामुखीः–इन्डोनेसिया
•  एशियाली राजमार्गको लम्बाईः–१,४०,०००।–
•  मानव निर्मित विश्वको सबैभन्दा ठुलो मानव निर्मित तालः–ओभान ताल, युगाण्डा, अफ्रिका महादेश
•  विश्वको सबैभन्दा बढी फोटो खिचिएको र चित्रलेखन गरिएको पहाडः–फुजी पहाड, जापान
•  एशियाका प्रमुख खाद्यान्न बालीः–धान
•  १२ वटा समुन्द्र भएको विश्वको एक मात्र देशः–रसिया
• Largest Fresh water lake in asia – Wular lake
•  चिल्का तालः–भारत
•  एशियको ठुलो मरुभुमीः–गोवी,चिन
•  एशियाका पुराना स्थानहरुः–अंगारल्याण्ड र गोन्डावानाल्याण्ड,
•  विश्वको सबैभन्दा गहिरो गल्छीः–अन्ध गल्छी,म्याग्दी नेपाल (दाना), ६,९६७ मि.
•  विश्वको सबैभन्दा होचो उपत्यकाः–अरुण उपत्यका सङ्खुवासभा,८३९१(–४५७ मि.)
•  विश्वको समैभन्दा अग्लो स्थानमा रहेको तालः–तिलिचो ताल, मनाङ्,४९१९ मि.
•  विश्वको सबैभन्दा लामो पर्खालः–ग्रेटवाला अफ चाइना, ६२०० माइल
•  निमार्णकर्ताः–सम्राट सी ह्वाङ्ती
•  विश्वको सबैभन्दा लामो मानव निर्मित नहरः– The Grand Canal,चीनको बेइजिङ्मा पर्ने
•  कागज, गनपाउडर, चुम्बकीय कम्पास, जस्ता वस्तु पत्ता लगाउने देशः–चिन